O dobrowolnych ubezpieczeniach emerytalnym i rentowych możemy mówić:

• w przypadku zbiegu tytułów do ubezpieczeń, tj. gdy dana osoba spełnia warunki do
  podlegania ubezpieczeniom społecznym z kilku tytułów i z jednego z nich ubezpieczenia mają charakter obowiązkowy, a z pozostałych tytułów - dobrowolny,

• w przypadkach wymienionych w art. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają również osoby, które kontynuują ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Zgodnie z art. 10 oraz art. 7 pkt 3 ustawy o s.u.s. osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, a także obywatele polscy wykonujący pracę zagranicą w podmiotach zagranicznych oraz obywatele polscy wykonujący pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli podmioty te nie posiadają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa, mogą po ustaniu tych ubezpieczeń kontynuować je dobrowolnie, jednakże wówczas, gdy okres tego ubezpieczenia przekracza 10 lat, nie obowiązuje gwarancja wypłaty minimalnego świadczenia, w przypadku gdy stan własnego konta ubezpieczonego nie będzie go zapewniał.

Ubezpieczenia emerytalne i rentowe mogą być kontynuowane, jeśli osoba ubezpieczona nie ma innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń.

W myśl art. 36 ust. 6 ustawy o s.u.s. osoby, które zamierzają kontynuować ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgłaszają wniosek o objęcie tymi ubezpieczeniami w terminie 30 dni od ustania obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Przytoczony wyżej przepis (art. 10 i art. 7 pkt 3 ustawy o s.u.s.) umożliwia dobrowolne kontynuowanie ubezpieczeń emerytalnego i rentowych po ich ustaniu i zapewnia ciągłość ubezpieczeń tym osobom, które utraciły dotychczasowy tytuł do ubezpieczeń i nie mają innych tytułów do objęcia ubezpieczeniem.

W przypadku gdy dana osoba ma dwa lub więcej tytuły, z których obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, i jeden z tych tytułów ustanie, osoba ta nie może kontynuować ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, gdyż nadal podlega obowiązkowo tym ubezpieczeniom z drugiego tytułu.

Również w przypadku gdy dany ubezpieczony, który złożył wniosek o kontynuowanie ubezpieczeń, uzyskuje ponownie tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń (np. jest bezrobotnym z prawem do zasiłku, rozpoczyna wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia, rozpoczyna prowadzenie działalności gospodarczej itp.), podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu oraz rentowym i powinien być z tego tytułu zgłoszony do ubezpieczeń. W takim bowiem przypadku nie występuje już sytuacja braku jakiegokolwiek tytułu do ubezpieczenia, która mogłaby być uzasadnieniem do kontynuowania ubezpieczeń. W konsekwencji od dnia powstania tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń osoba ubezpieczona nie ma prawa kontynuować ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.