Składki ZUS - Aktualne i historyczne

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Działalność nierejestrowana. Wszystko, co musisz o niej wiedzieć (PIT, VAT, ZUS).

 

19/04/2018

urzad-skarbowy-very-big

Osoba prowadząca drobną działalność nie musi już jej rejestrować, ani opłacać z tego tytułu żadnych składek ZUS. Nie oznacza to jednak, że nie musi ewidencjonować uzyskanego dochodu i płacić od niego należnego podatku. Jakie dokładnie obowiązki spoczywają na osobie prowadzącej działalność nierejestrowaną?

 



Przypomnijmy, że od 30 kwietnia 2018 roku zaczynają obowiązywać przepisy Ustawy Prawo Przedsiębiorców, która całkowicie zastąpi obowiązującą dotychczas ustawę o swobodzie działalności gospodarczej. O szczegółach pisaliśmy tutaj.

Nowe przepisy wprowadzają wiele nowych rozwiązań. Najważniejsze z nich - z punktu widzenia małych przedsiębiorców - to półroczne zwolnienie ze składek ZUS (szczegóły tutaj) oraz zniesienie obowiązku rejestracji w przypadku najmniejszych działalności gospodarczych.


To drugie rozwiązanie, czyli tzw. działalność nieewidencjonowana wciąż wzbudza wiele wątpliwości wśród osób, które od dawna czekały na uchwalenie nowych przepisów. Niejasności dotyczą m.in. kwestii podatku dochodowego, podatku VAT czy też tego, kto i kiedy z takiego przywileju będzie mógł skorzystać. W dalszej części tekstu postaramy się rozwiać wspomniane niejasności.

 

Działalność nierejestrowana - Komu przysługuje

Zgodnie z nowymi przepisami, a konkretnie z art. 5 Prawa Przedsiębiorców, działalność nie podlega obowiązkowi rejestracji w przypadku, gdy miesięczny przychód z takiej działalności nie przekracza kwoty 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Limit uprawniający do zwolnienia z rejestracji będzie zatem zmieniał się w kolejnych latach.

W aktualnym stanie prawnym pensja minimalna wynosi 2100 zł, w związku z czym w 2018 roku wspomniany limit będzie równy kwocie 1050 zł. Działalność nie będzie musiała być zatem rejestrowana tak długo, jak miesięczny przychód nie przekroczy kwoty 1050 zł.

Co istotne, zwolnienie z rejestracji przysługuje jedynie osobom fizycznym, podejmującym działalność w sposób samodzielny. Zwolnienie nie przysługuje więc działalności wykonywanej w ramach spółki cywilnej.

Zasadniczo, działalność nieewidencjonowana ma zastosowanie do każdego rodzaju działalności. Z przywileju tego wykluczone zostały jedynie działalności wymagające zezwoleń, koncesji lub licencji.

I wreszcie ostatnie ograniczenie: Osoba, która obecnie prowadzi już działalność gospodarczą, nie będzie mogła skorzystać z przywileju działalności nieewidencjonowanej. Zgodnie bowiem z nowymi przepisami, działalność nierejestrowaną będą mogły prowadzić jedynie te osoby, które w okresie poprzednich 60 miesięcy nie prowadziły działalności gospodarczej. Tak mówi przepis ogólny. Jest jednak małe ale...

Przepisy wprowadzające ustawę Prawo Przedsiębiorców przewidują bowiem pewnego rodzaju okres przejściowy. Na podstawie tego przepisu przejściowego (art. 195) z przywileju działalności nierejestrowanej będą mogły skorzystać również te osoby, które:

"w okresie 12 miesięcy przed dniem wejścia w życie ustawy (...) nie były wpisane do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (...) nawet jeżeli w okresie ostatnich 60 miesięcy przed dniem wejścia w życie tej ustawy wykonywały działalność gospodarczą."

O co chodzi? Ustawa wyklucza z przywileju jedynie te osoby, które obecnie prowadzą działalność gospodarczą oraz te, które prowadziły taką działalność po 30 kwietnia 2017 roku. Jeżeli zaś działalność została zakończona przed 30 kwietnia 2017 roku, to osoba taka będzie mogła skorzystać z przywileju działalności nieewidencjonowanej bez konieczności odczekania kolejnych 5 lat.

 

Przykład 1

Pan Jerzy zarejestrował działalność gospodarczą w dniu 1 stycznia 2005 roku i prowadził ją przez kolejne 12 lat. W dniu 15 kwietnia 2017 roku Pan Jerzy zakończył działalność, wyrejestrowując ją z CEIDG.

W maju 2018 roku Pan Jerzy chciałby ponownie podjąć działalność, korzystając z możliwości, jakie daje działalność nierejestrowana. Czy może skorzystać z tego prawa?

Tak. Między dniem wejścia w życie ustawy (30.04.2018), a dniem wyrejestrowania poprzedniej działalności (15.04.2017) upłynęło bowiem więcej niż 12 miesięcy. Zgodnie z przepisem przejściowym, Pan Jerzy nie będzie zatem podlegał 5-letniemu "okresowi karencji" i już od 30 kwietnia 2018 roku będzie mógł prowadzić działalność nieewidencjonowaną.

 

Przykład 2

Pani Anna prowadziła działalność gospodarczą do dnia 15 maja 2017 roku. W tym dniu wyrejestrowała tę działalność z CEIDG.

Podobnie jak Pan Jerzy, Pani Anna również chciałaby podjąć działalność nierejestrowaną w najbliższym możliwym czasie. Czy jej również się to uda?

Nie. Między dniem wejścia w życie ustawy (30.04.2018) a dniem wyrejestrowania poprzedniej działalności (15.05.2017) upłynęło bowiem mniej niż 12 miesięcy. Pani Anna będzie musiała zatem odczekać aż 5 lat od dnia zakończenia poprzedniej działalności. Z przywileju działalności nierejestrowanej będzie mogła zatem skorzystać dopiero od dnia 15 maja 2022 roku.

 

Działalność nierejestrowana a składki ZUS

Osoba spełniająca warunki do skorzystania z działalności nieewidencjonowanej, nie posiada tytułu ubezpieczenia, w związku z czym nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń.

Oznacza to, że osoba wykonująca działalność nierejestrowaną nie opłaca żadnych składek na ubezpieczenie społeczne. Nie opłaca również składki zdrowotnej.

AKTUALIZACJA (12.09.2018): Zgodnie z najnowszą opinią prezesa ZUS, działalność nierejestrowana podlegać będzie oskładkowaniu (zobacz szczegóły).

 

Działalność nierejestrowana a podatek dochodowy

W tym przypadku sprawa nie jest już taka prosta. Brak zarejestrowanej działalności gospodarczej nie oznacza bowiem, że uzyskiwane przez nas dochody są zwolnione z opodatkowania. Pojęcie działalności nieewidencjonowanej odnosi się bowiem do braku wpisu w ewidencji działalności gospodarczej (CEIDG), nie zaś do braku ewidencji księgowych.

Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną jest zatem zobowiązana do ewidencjonowania uzyskanych przychodów (oraz ewentualnie poniesionych kosztów) i odprowadzenia z tego tytułu należnego podatku dochodowego.

W związku z tym, iż osoba prowadząca działalność nierejestrowaną, zgodnie z ustawą nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zobowiązana do odprowadzania miesięcznych zaliczek na PIT. Nie oznacza to jednak, że nie zapłaci tego podatku w ogóle. Uzyskane w ciągu roku zarobki będzie musiała bowiem wykazać w rozliczeniu rocznym (wraz z innymi dochodami osobistymi) w rubryce "przychody z innych źródeł".

Zarobki te podlegać będą opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Oznacza to, że zastosowanie będzie tu mieć skala podatkowa (stawki PIT w wysokości 18% i 32%). Niemożliwe zaś będzie zastosowanie stawki liniowej w wysokości 19%.

Kwestią niewyjaśnioną do tej pory (i nie wynikającą wprost z istniejących przepisów) jest kwestia możliwości uwzględnienia kosztów. Do tej pory nie wiemy bowiem, czy opodatkowaniu podlegać będzie uzyskany przychód, czy też przychód pomniejszony o koszty (czyli dochód). Kwestia ta zostanie wyjaśniona zapewne dopiero po wydaniu przez Ministerstwo Finansów odpowiednich interpretacji podatkowych.

UWAGA! Kwestia uwzględnienia kosztów odnosi się jedynie do ustalenia podstawy opodatkowania, nie zaś do wyznaczenia limitu uprawniającego do wykonywania działalności nierejestrowanej. W tym drugim przypadku, limit ustalany jest bezwzględnie w oparciu o sam tylko przychód.

 

Jak dokumentować przychody w ramach działalności nierejestrowanej?

Osoba prowadząca działalność nieewidencjonowaną jest zobowiązana do dokumentowania uzyskanych przychodów. Zgodnie z ogólnymi przepisami, będzie zatem wydawała swoim klientom i kontrahentom rachunki opiewające na otrzymane kwoty.

Na podstawie wystawionych rachunków, kwoty przychodów należy następnie ująć w zbiorczym zestawieniu w postaci uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów. Ewidencja taka może być prowadzona w dowolnej formie - na kartce papieru bądź w formie tabelki w Excelu. Zestawienie takie będzie ostatecznie bazą do określenia podstawy opodatkowania i obliczenia należnego podatku dochodowego.

 

Działalność nieewidencjonowana a podatek VAT

Kolejną kwestią, która pojawia się przy okazji rozważań nad działalnością nierejestrowaną, jest kwestia podatku od towarów i usług. Czy osoba prowadząca taką działalność będzie "vatowcem" i czy będzie zobowiązana do comiesięcznego rozliczania podatku VAT?

Odpowiedzi na to pytanie udzielają nam przepisy ogólne Ustawy o podatku VAT, a konkretnie art. 113 tejże ustawy. W aktualnym stanie prawnym, podmioty których przychody w ciągu roku nie przekroczyły kwoty 200 tys. zł są bowiem podmiotowo zwolnione z podatku VAT. Pisaliśmy o tym szczegółowo na tej stronie.

Jeśli zatem osoba prowadząca działalność nierejestrowaną, nie dokona dobrowolnego zgłoszenia do VAT, nie będzie podlegać temu podatkowi. W konsekwencji oznacza to możliwość wystawiania zwykłych rachunków (zamiast faktur VAT), jak również brak obowiązku składania deklaracji VAT oraz wysyłania Jednolitego Pliku Kontrolnego

 

Jeśli przekroczysz limit przychodu...

Co się dzieje z działalnością nierejestrowaną w momencie, gdy w którymś z miesięcy osiągniemy przychód wyższy od 1050 zł?

Zgodnie z ustawą, uzyskanie miesięcznego przychodu wyższego od 1050 zł oznacza, iż działalność nieewidencjonowana staje się automatycznie działalnością gospodarczą. Począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie granicznego przychodu, osoba prowadząca dotychczas działalność nierejestrowaną, ma obowiązek złożenia w ciągu 7 dni wniosku o wpis do CEIDG.

Od tego momentu, osobę prowadzącą taką działalność zaczynają obowiązywać standardowe regulacje prawne. Wiąże się to m.in. z obowiązkiem prowadzenia Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów oraz obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Składki ZUS nie od razu jednak wzrosną do standardowej wysokości. Przez pierwszych 6 miesięcy nową firmę obowiązywać będzie bowiem zwolnienie ze składek na ubezpieczenie społeczne (szczegóły tutaj), a przez kolejne dwa lata nowy przedsiębiorca płacić będzie składki ZUS w obniżonej wysokości. Zobacz więcej... 

Zobacz również:  Jak uniknąć składek ZUS?
  Składki ZUS będą uzależnione od przychodu
  Mechanizm split payment będzie obowiązkowy
   

Powered by Web Agency
 

Chcesz otrzymywać bieżące informacje na ten temat?

Zamów nasz biuletyn:



Chcesz być na bieżąco

 w tym temacie?

Zamów nasz biuletyn:




Sonda

Czy płacił(a)byś ponad 1000 zł do ZUS, gdyby składki te były dobrowolne?